اگر خدایی باشد چرا باید دینی بفرستد؟


این که انسان چه نیازی به دین دارد، سال‌ها است فکر بشر را درگیر خودش کرده. این مسئله نه تنها در دوران گذشته مورد اهمیت بوده، بلکه امروزه هم افرادی هستند که به دنبال دین می‌روند. حال آن که برخی دشمنی می‌کنند و برخی پیروی.
اما بحث اصلی این جا است که اگر خدایی باشد چرا باید دینی را برای خودش توسط پیامبران و کتاب‌هایشان فرو فرستد تا به قول خود، مردمان به آن هدایت شوند؟ چرا این خدا نخواست یا نتوانست بشر را به آن گونه که باید و شاید بیافریند و عقلش را کامل کند تا نیازی به برنامه‌ای مانند دین نداشته باشد؟
اما اگر اندکی با خود فکر کنیم درمی‌یابیم که اگر دینی باشد، یک نعمت است و اگر معنای دقیق نعمت خدا را به یاد بیاوریم، متوجه می‌شویم که نیازی نیست تا خدا آن گونه که ما بر او تکلیف می‌کنیم، عمل کند. زیرا حکمت خداوند از ما کامل‌تر است و علم او بر هر وقت و هر کجا بیشتر. پس قطعا این خدا است که بهتر می‌داند نعمت هدایت را چگونه به بشر عرضه کند. با این حساب شاید بهتر باشد ما برای هدایت خداوند کیفیت تعیین نکنیم...

 


چرا خدایی که می‌خواست در آخر دین اسلام را برای همه برگزیند، از اول آن را نفرستاد؟


در این بحث مجددا معنای نعمتی که خداوند داده را بررسی می‌کنیم که آیا نعمت بخشیدن به بنده از طرف خداوند، یک وظیفه است و یا یک لطف؟ هر عقل سلیمی حکم می‌کند بنده هیچ حقی بر گردن خدایش نداشته و هر چه که خداوندگار عالم به او داده، از ابتدا بذل و بخشش خداوند بوده است. پس اگر ما به خدا اعتراض کنیم که چرا چنین کرد و چنان نکرد، کودکانه به نظر می‌رسد.
مثلا اگر خداوند تصمیم می‌گرفت قیامت و یا جهان دیگر را به کلی لغو کند، آن گاه با همین اوضاع می‌شد در عدالت خداوند شک کرد که چرا در این دنیا به برخی نعمت‌هایی (مانند بینایی) داده و به برخی نداده. بنا بر این نباید دیدمان به این دنیا ختم شود. همان گونه که پیشوای اول مسلمانان، مولای متقیان و امیر مؤمنان علی علیه السلام فرمودند: « ... َ إِنَّمَا الدُّنْیَا مُنْتَهَى بَصَرِ الْأَعْمَى لَا یُبْصِرُ مِمَّا وَرَاءَهَا شَیْئاً وَ الْبَصِیرُ یَنْفُذُهَا بَصَرُهُ وَ یَعْلَمُ أَنَّ الدَّارَ وَرَاءَهَا ... » (1) «همانا دنیا سرانجام بینش کوردل است که فراتر از آن را نمی‌بیند. و چشم روشن‌دل آن را می‌شکافد و می‌داند که سرای جاودان در پس آن است.»
اما این که خداوند در زمان‌های مختلف برنامه‌های گوناگونی برای مردمان مختلف فرستاده، هیچ شک و شبهه‌ای در هیچ یک از صفات الوهی‌اش پیش نمی‌آورد.